Gıda güvenliğinin ve halk sağlığının korunması amacıyla 1970 yılında Cenevre'de imzalanan ATP Konvansiyonu (Accord relatif aux transports internationaux de denrées périssables), bozulabilir gıda maddelerinin uluslararası karayolu taşımacılığında kullanılan özel ekipman ve yalıtım standartlarını belirler. Dondurulmuş gıdalardan taze süt ürünlerine, aşı ve ilaç taşımacılığından taze meyve-sebzeye kadar uzanan soğuk zincir operasyonlarında ATP kurallarına uyulmaması, yükün tamamen imha edilmesine ve milyonlarca liralık tazminat davalarına yol açabilir.
1. ATP Sınıflandırmaları: FRC ve FNA Nedir?
ATP sertifikalı yarı römorkların (dorselerin) üzerinde yer alan harf kodları, yalıtım kalitesini ve soğutucu ünitenin kapasitesini temsil eder:
- FRC (Reinforced Insulation Class C): Güçlendirilmiş yalıtıma ve -20°C ile +12°C arasında sabit ısıtma/soğutma yapabilen üniteye sahip araçlardır. Dondurulmuş gıdaların (-18°C) taşınmasında uluslararası zorunlu standart FRC'dir.
- FNA (Normal Insulation Class A): Normal yalıtıma sahip ve 0°C ile +12°C arasında çalışan araçlardır. Genellikle taze sebze ve meyve gibi dondurulmayan ürünlerde kullanılır.
2. Sıcaklık Kayıt Cihazları (Data Logger) Zorunluluğu
EN 12830 standardına uygun bağımsız sıcaklık kayıt cihazlarının bulunması yasal zorunluluktur:
- Cihaz, dorse içindeki sıcaklığı her 5-15 dakikada bir ölçerek dijital hafızasına kaydeder.
- Teslimat noktasında alıcı, sürücüden cihazın termal yazıcısından alınacak sıcaklık dökümünü (grafik çıktısını) talep eder.
- Yol boyunca sıcaklığın belirlenen tolerans aralığının dışına çıktığı her an soğuk zincirin kırıldığı kabul edilir.
3. Sınır Kapılarında Frigo Önceliği (Yeşil Koridor)
Kapıkule, Hamzabeyli ve Avrupa iç gümrüklerinde bozulabilir gıda taşıyan geçerli FRC sertifikalı araçlar için özel öncelikli geçiş hatları uygulanır. Tır parklarında uzun süre bekleme riskine karşı veterinerlik ve bitki sağlığı kontrolleri randevulu sistemle hızlıca tamamlanır.